Γραμμένο το 1985, το Requiem του John Rutter αποτελεί έναν οικείο, στοχαστικό και λυρικό διαλογισμό πάνω στα θέματα της ζωής και του θανάτου. Η μεγαλοπρέπεια και η δραματικότητα που χαρακτηρίζει συνήθως το είδος αυτό παραμερίζεται, καθώς το εξαίσιο αυτό αριστούργημα κινείται προς το φως αντί προς το σκοτάδι, σαφώς επηρεασμένο από το Requiem του Gabriel Fauré, όπως ο ίδιος ο Rutter έχει δηλώσει.
Ακριβώς για αυτό τον λόγο, το Requiem του Rutter έχει ευρεία συναισθηματική απήχηση και αγγίζει διαχρονικά την καρδιά του κάθε ακροατή. Για να επικοινωνήσουν τα βαθιά, πανανθρώπινα του μηνύματα, η Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου συμπράττει επι σκηνής με τον εξαίρετο Γεωργιανό μαέστρο Levan Jagaev, τις διακεκριμένες σοπράνο Μαρίζα Αναστασιάδη και Ελένη Χαραλάμπους, καθώς και τη Νεανική Χορωδία της Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων Κύπρου.
Τα επτά μέρη του Requiem σχηματίζουν έναν διαλογισμό σε μορφή αψίδας: το πρώτο και το τελευταίο μέρος είναι προσευχές προς τον Θεό εκ μέρους όλης της ανθρωπότητας. Το δεύτερο και το έκτο είναι ψαλμοί. Το τρίτο και το πέμπτο είναι προσωπικές προσευχές προς τον Ιησού Χριστό. Το Sanctus, το οποίο ο συνθέτης περιγράφει ως «εορταστικό και καταφατικό», βρίσκεται στο επίκεντρο του έργου και αποτελεί επιβεβαίωση της θείας δόξας, συνοδευόμενο από καμπάνες, όπως συμβαίνει και στη Ρωμαϊκή Λειτουργία.
Το μοτέτο Exsultate, jubilate του Mozart σφραγίζει τη χαρά της Ανάστασης. Η λαμπρή δεξιοτεχνία της φωνής, ο ζωντανός ρυθμικός παλμός και οι φωτεινές του μελωδίες προβάλλουν υπέροχα συναισθήματα εξύμνησης, αγαλλίασης και ανάτασης.
John RUTTER: Requiem για σόλο σοπράνο, μικτή χορωδία και ορχήστρα
Wolfgang Amadeus MOZART: ‘Exsultate, jubilate’, K. 165
Μαρίζα Αναστασιάδη σοπράνο
Ελένη Χαραλάμπους σοπράνο
Νεανική Χορωδία Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων Κύπρου (μαέστρος:
Λοΐζος Λοΐζου)
Levan Jagaev μαέστρος
Οι συναυλίες πραγματοποιούνται υπό την αιγίδα της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαïκής Ένωσης 2026.
Μια συμπαραγωγή του Ιδρύματος Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου και της Παπαδόπουλος και Σχοινής Παραγωγές
Τιμές εισιτηρίων: Πλατεία: €25 / 23, Eξώστης: €20 / 17
Προπώληση εισιτηρίων:
Συναυλία 2.4: Από την ιστοσελίδα
www.rialto.com.cy και στο ταμείο του Θεάτρου Ριάλτο Δευτέρα με Παρασκευή 10:00 - 15:00, 77777745
Συναυλία 3.4: Από την ιστοσελίδα
www.ticketmaster.cy και σε όλα τα καταστήματα ACS Courrier, 77777040
Πληροφορίες:
Ίδρυμα Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου: 22 463144,
www.cyso.org.cy, Παπαδοπουλος & Σχοινής Παραγωγές Λτδ: 25 372855,
www.psproductions.com.cy
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑ
JOHN RUTTER (γ. 1945)
Requiem, για σόλο σοπράνο, μικτή χορωδία και ορχήστρα (1985)
Ο John Rutter είναι μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της σύγχρονης βρετανικής χορωδιακής μουσικής. Γεννήθηκε στο Λονδίνο στις 24 Σεπτεμβρίου 1945 και συνδέθηκε από νωρίς με την αγγλική εκκλησιαστική και χορωδιακή παράδοση, μέσα από την οποία διαμόρφωσε ένα προσωπικό συνθετικό ιδίωμα. Η μουσική του χαρακτηρίζεται από μελωδική αμεσότητα, αρμονική διαύγεια και ιδιαίτερη φροντίδα στην έκφραση του κειμένου, στοιχεία που συνέβαλαν καθοριστικά στη μεγάλη απήχηση των έργων του.
Το Requiem, γραμμένο το 1985, αποτελεί ένα από τα πιο γνωστά και συχνότερα εκτελούμενα έργα του. Γράφτηκε στη μνήμη του πατέρα του και ανήκει σε μια παράδοση έργων που προσεγγίζουν τη νεκρώσιμη ακολουθία όχι ως πεδίο δραματικής σύγκρουσης, αλλά ως χώρο περισυλλογής και παρηγοριάς. Ο ίδιος ο Rutter έχει αναφερθεί στη σημασία που είχε γι’ αυτόν το Requiem του Gabriel Fauré, και η συγγένεια αυτή είναι αισθητή στη γενικότερη ατμόσφαιρα του έργου. Έμφαση στο έργο δεν δίνεται στον φόβο της Έσχατης Κρίσης, αλλά στην ειρήνη, την ανάπαυση και την ελπίδα.
Το έργο αποτελείται από επτά μέρη και δεν ακολουθεί αυστηρά τη διάταξη του λατινικού λειτουργικού κειμένου της νεκρώσιμης ακολουθίας. Ο Rutter επιλέγει και συνδυάζει αποσπάσματα από το παραδοσιακό Requiem με βιβλικά κείμενα, κυρίως ψαλμούς, οργανώνοντας το έργο σε μια συμμετρική μορφή. Το πρώτο και το τελευταίο μέρος λειτουργούν ως πλαίσιο, ενώ στο εσωτερικό αναπτύσσονται ενότητες διαφορετικού χαρακτήρα όπως η συλλογική προσευχή, ο ψαλμικός στοχασμός, και η προσωπική δέηση. Στο κέντρο βρίσκεται το Sanctus, το οποίο ο συνθέτης περιέγραψε ως εορταστικό και καταφατικό, δίνοντας στο έργο ένα σταθερό σημείο λαμπρότητας και βεβαιότητας.
Το Requiem του Rutter παραμένει ιδιαίτερα αγαπητό επειδή συνδυάζει τεχνική αρτιότητα με αμεσότητα στην επικοινωνία. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο ο Rutter χειρίζεται τη σχέση ανάμεσα στη σοπράνο, τη χορωδία και την ορχήστρα. Η γραφή του αποφεύγει την εξωτερική επίδειξη και στηρίζεται στην καθαρότητα της γραμμής, την ισορροπία των ηχοχρωμάτων και τη σαφήνεια της φωνητικής ανάπτυξης. Η χορωδία δεν λειτουργεί απλώς ως φορέας όγκου, αλλά ως κύριο εκφραστικό σώμα του έργου, ενώ η σοπράνο προσθέτει μια πιο προσωπική και εσωτερική διάσταση.
WOLFGANG AMADEUS MOZART (1756 - 1791)
Exsultate, jubilate, K. 165 (1773)
Το Exsultate, jubilate, K. 165 αποτελεί ένα από τα πιο γνωστά έργα του Wolfgang Amadeus Mozart για σοπράνο και ορχήστρα. Γράφτηκε το 1773 στο Μιλάνο για τον διάσημο καστράτο Venanzio Rauzzini, τον οποίο ο Mozart είχε γνωρίσει την ίδια περίοδο. Η φωνητική γραφή του έργου αντανακλά τις ιδιαίτερες δυνατότητες του πρώτου του ερμηνευτή, καθώς απαιτεί ευκινησία, καθαρότητα και μεγάλη εκφραστική άνεση.
Αν και αναφέρεται ως μοτέτο, το έργο φέρει έντονα στοιχεία της ιταλικής μουσικής γλώσσας, την οποία ο νεαρός Mozart είχε ήδη αφομοιώσει σε εντυπωσιακό βαθμό. Η μουσική του συνδυάζει λαμπρότητα, μελωδική χάρη και φωνητική δεξιοτεχνία με μια αίσθηση ισορροπίας που αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα του συνθέτη. Το λατινικό κείμενο αποδίδεται όχι με αυστηρά λειτουργικό ύφος, αλλά με εξωστρέφεια, ζωντάνια και αμεσότητα.
Το έργο αποτελείται από τέσσερα συνδεδεμένα μέρη: Exsultate, jubilate, Fulget amica dies, Tu virginum corona και Alleluia. Η δομή του επιτρέπει στον Mozart να εναλλάσσει στιγμές πανηγυρικού χαρακτήρα με λυρικότερες και πιο εσωτερικές ενότητες. Η ορχήστρα δεν περιορίζεται σε συνοδευτικό ρόλο, αλλά συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του έργου, υποστηρίζοντας τη φωνή με διαύγεια, ζωντάνια και κομψότητα.
Ιδιαίτερα γνωστό είναι το τελικό Alleluia, το οποίο έχει αποκτήσει ξεχωριστή θέση στο φωνητικό ρεπερτόριο χάρη στη λαμπρότητα και τη δεξιοτεχνική του γραφή. Ωστόσο, η αξία του Exsultate, jubilate δεν περιορίζεται στην εντυπωσιακή του επιφάνεια. Το έργο ξεχωρίζει και για την καθαρότητα της μουσικής του σκέψης και τη φυσικότητα της μελωδικής εξέλιξης. Πρόκειται για μια σύνθεση που αποτυπώνει με χαρακτηριστικό τρόπο τη νεανική έμπνευση του Mozart και τη μοναδική του ικανότητα να συνδυάζει τη φωνητική λάμψη με την εκφραστική ακρίβεια.
Δρ. Φράνσις Νεκτάριος Γκάυ
Μαέστρος - Μουσικολόγος
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ
ΜΑΡΙΖΑ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗ, σοπράνο
Η Μαρίζα Αναστασιάδη διαθέτει ευρύ ρεπερτόριο που εκτείνεται από την πρώιμη μουσική έως τη σύγχρονη δημιουργία. Η καλλιτεχνική της πορεία περιλαμβάνει συνεργασίες με ορχήστρες και διακεκριμένους μαέστρους στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, με εμφανίσεις στην Κρατική Όπερα της Πράγας (υπό τη διεύθυνση του Richard Hein), τη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Πλζεν, τη Συμφωνική Ορχήστρα του Δούναβη και τη Savaria Baroque Orchestra.
Στο οπερατικό της ρεπερτόριο συγκαταλέγονται η Κόμισσα από την όπερα Οι γάμοι του Φίγκαρο του Mozart, η Lauretta στο Gianni Schicchi του Puccini, η Διδώ στο Διδώ και Αινείας του Purcel και η Μητέρα στο Amahl and the Night Visitors του Menotti. Έχει επίσης ερμηνεύσει τον ρόλο της Μποναντέα στην όπερα «Αργός Σίδηρος» του Άντη Σκορδή, σε συνεργασία με τη Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου, συμβάλλοντας ενεργά στην προώθηση της σύγχρονης κυπριακής δημιουργίας.
Η καλλιτεχνική της αριστεία έχει τιμηθεί με το Πρώτο Βραβείο στον διαγωνισμό Concours de musique du Canada και το Grand Prix στον Διεθνή Διαγωνισμό Τραγουδιού Stojan Stojanov-Ganchev. Πρόσφατες εμφανίσεις της περιλαμβάνουν τη συμμετοχή στην Τελετή Έναρξης της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ρεσιτάλ στο Ελσίνκι το 2026.
Επερχόμενες συναυλίες της περιλαμβάνουν ρεσιτάλ στην Αθήνα τον Ιούνιο του 2026, στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συναυλία αφιερωμένη στον Μότσαρτ στην Τυνησία τον Νοέμβριο του 2026, καθώς και, στις 7 Δεκεμβρίου 2026 στη Νέα Υόρκη, μια ιδιαίτερη συναυλία και διάλεξη αφιερωμένη στο κυπρο-γαλλικό ρεπερτόριο του 14ου αιώνα.
ΕΛΕΝΗ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ, σοπράνο
Γεννημένη στη Λευκωσία της Κύπρου, το 1997, η ελληνοκύπρια σοπράνο αρμενικής καταγωγής Ελένη Χαραλάμπους ξεκίνησε τη μουσική της εκπαίδευση σε ηλικία πέντε ετών, μαθαίνοντας πιάνο. Έχοντας ξεκινήσει σπουδές Βιολογικών Επιστημών στο Ηνωμένο Βασίλειο, αποφάσισε να ακολουθήσει σπουδές φωνητικής στο Trinity Laban Conservatoire of Music and Dance στο Λονδίνο. Στη συνέχεια, εμβάθυνε στη φωνητική της τεχνική στη Ρώμη υπό την καθοδήγηση του βαρυτόνου Romualdo Savastano.
Με έδρα της πια την Κολωνία της Γερμανίας, η Ελένη αναπτύσσει ενεργά την καλλιτεχνική της πορεία στην Ευρώπη. Έχει εμφανιστεί σε σημαντικούς χώρους και φεστιβάλ, όπως το Musikverein της Βιέννης, η Villa Medici και το Palazzo Farnese στη Ρώμη, το Festival di San Leo, το Umbria Music Festival, το Teatro Sociale Novafeltria στην Ιταλία, το Cícle de Música Clàsica Vila-real στην Ισπανία, καθώς και το Διεθνές Φεστιβάλ Λευκωσίας στην Κύπρο.
Πρόσφατα έκανε το ντεμπούτο της ως Μικαέλα στην Κάρμεν του Bizet στο Teatro Savoia στην Ιταλία. Το 2024, υπήρξε φιναλίστ στον Διαγωνισμό Νεαρών Σολίστ της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου υπό τη διεύθυνση του Charles Olivieri-Munroe, ενώ το 2025 συνεργάστηκε με την Ορχήστρα στο Stabat Mater του Rossini υπό τη διεύθυνση του Daniel Raiskin.
ΧΟΡΩΔΙΑ ΣΥΜΦΩΝΙΚΗΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΝΕΩΝ ΚΥΠΡΟΥ
Mαέστρος: Λοΐζος Σ. Λοΐζου
Η μικτή Χορωδία της Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων Κύπρου ιδρύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2023 και έκτοτε παρουσιάζει συνεχή καλλιτεχνική εξέλιξη. Απαρτίζεται από περίπου 40 χορωδούς και τελεί υπό τη διεύθυνση του Λοΐζου Σ. Λοΐζου.
Η πρώτη της επίσημη εμφάνιση πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2024, στο πλαίσιο σύμπραξης της Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων Κύπρου με το χορωδιακό σύνολο “The Really Big Chorus”, για την παρουσίαση του έργου του Karl Jenkins The Armed Man.
Έκτοτε, η Χορωδία συμμετέχει κάθε χρόνο σε πληθώρα συναυλιών σε παραγωγές τόσο της Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων Κύπρου όσο και της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου.
ΛΟΪΖΟΣ ΛΟΪΖΟΥ, μαέστρος χορωδίας
Ο Λοΐζος Σ. Λοΐζου είναι ο Μαέστρος της χορωδίας της Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων Κύπρου, καθώς και της χορωδίας του προγράμματος ΣymphoΠedia.
Παράλληλα, εργάζεται στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, και στη Μουσική Ακαδημία του Πανεπιστημίου Κύπρου. Έχει εργαστεί, επίσης, στο Μουσικό Σχολείο Λευκωσίας.
Έχει δώσει σεμινάρια σχετικά με τη χορωδιακή μουσική, τα οποία διοργανώθηκαν από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, αλλά και από το Υπουργείο Παιδείας. Διετέλεσε μέλος σε κριτικές επιτροπές σε ποικίλες περιπτώσεις. Συνεργάστηκε με τη Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου, τον Θ.Ο.Κ., το Pafos Aphrodite Festival, ενώ έχει συμμετάσχει σε παραγωγές που παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Κύπρια.
Είναι απόφοιτος της Μουσικής Ακαδημίας Liszt Ferenc της Βουδαπέστης στον κλάδο Διεύθυνση Χορωδίας, καθώς επίσης και στον κλάδο Θεωρητικών - Μουσικοπαιδαγωγικών, με εξειδίκευση στη μέθοδο Kodály.
LEVAN JAGAEV μαέστρος
Ο Levan Jagaev είναι ο Μαέστρος της Κρατικής Όπερας και Μπαλέτου της Τιφλίδας και Αναπληρωτής Καθηγητής στο Κρατικό Κονσερβατόριο της Τιφλίδας. Ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές του σπουδές στο ίδιο ίδρυμα το 2016 και, μετά την αποφοίτησή του, προσκλήθηκε ως αρχιμουσικός και βοηθός καθηγητής στο Opera Studio του Κονσερβατορίου, όπου διηύθυνε πολυάριθμες παραγωγές. Την περίοδο 2015 - 2020 υπήρξε μαέστρος in-residence της Κρατικής Όπερας και Μπαλέτου του Κουτάισι.
Έκανε το ντεμπούτο του στην Κρατική Όπερα και Μπαλέτο της Τιφλίδας το 2019 με την οποία έκτοτε έχει διευθύνει πλήθος παραγωγών μεταξύ των οποίων της La Traviata, Nabucco, Macbeth, Cavalleria rusticana, La forza del destino και Samson et Dalila.
Ο Levan Jagaev συνεργάζεται στενά με το Κρατικό Μπαλέτο της Γεωργίας, διευθύνοντας παραστάσεις τόσο στην Τιφλίδα όσο και σε διεθνείς περιοδείες. Το ρεπερτόριό του περιλαμβάνει κορυφαία έργα του κλασικού μπαλέτου όπως Swan Lake, The Sleeping Beauty, The Nutcracker, Giselle, La Bayadère και Don Quixote, καθώς και νεοκλασικά και σύγχρονα έργα όπως το Othello του A. Machavariani, και μπαλέτα των George Balanchine (Concerto Barocco, Apollo, Serenade, Mozartiana) και Jiří Kylián (Petit Mort).
Το 2020 διηύθυνε το L’elisir d’amore του Donizetti σε συμπαραγωγή του Auditorio de Tenerife, της Κρατικής Όπερας και Μπαλέτου της Τιφλίδας και του Teatro Comunale της Μπολόνιας, στο πλαίσιο του προγράμματος Creative Europe της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο αξιολογήθηκε ως «έργο πολύ υψηλής ποιότητας με εξαιρετικά θετικά αποτελέσματα». Το 2023 συνεργάστηκε με το Teatro Massimo Bellini ως βοηθός αρχιμουσικός στην παγκόσμια πρεμιέρα της όπερας Daisi του Paliashvili, καθώς και με το Εθνικό Θέατρο της Κροατίας για το μπαλέτο Laurencia του A. Krein.
Έχει συνεργαστεί με σημαντικές ορχήστρες σε όλη την Ευρώπη και διατηρεί έντονη διεθνή καλλιτεχνική δραστηριότητα.